Jezelf een weekje onderdompelen in de muzikale underground van begin 21e eeuw. Het Tilburgse festival Incubate had het weer voor elkaar: de meest aansprekende obscure en minder obscure wereldacts verzamelden zich van 12 tot en met 19 september in Tilburg. Zonder bedompte hokjesgeest en met open vizier kon je je iedere avond laven aan verregaand geluidsexperiment, ontwapenende singer-songwriterkunsten, elektronische extravaganzas en decibellenvreters uit de metal- of noisehoek.
Opvallend was dat Incubate nu ook door de week, voorafgaand aan het grote weekend, steeds interessantere acts weet te boeken. Het publiek kwam er in ieder geval met grotere getalen op af. De openingsavond van de muziekweek had bijvoorbeeld niet beter gekund. The Ex mocht in rockhonk V39 de maandagavond verzorgen en sleepte onder meer een bezielde soloset van rietblazer Ab Baars uit het vuur. Niemand bleef onbewogen bij Baars’ rauwe klankgeweld. Prachtig was het experiment van laptopper Yannis Kyriakides en gitarist Andy Moor die lieten horen hoe traditionele rebetika niets van haar glans en swing verliest als ze eenmaal door de elektronische gehaktmolen is gehaald. The Ex mocht daarna voor een stampvolle V39 bewijzen dat de groep nog niets van haar punkenergie heeft verloren. Nieuwe zanger Arnold de Boer (van Zea) pusht de band ongemerkt en zonder valse pretenties naar nieuwe hoogten, alsof de klok tientallen jaren wordt teruggezet. Hoogtepunt van de maandag was Zola Jesus. De nieuwe koningin van de experimentele gothpop bracht een stomende set in een veel te vol Cul de Sac. Haar door duisternis omklede popsongs barsten uit de voegen van de sfeer, opzwepende muziek voor alle nachtbrakers. Van deze dame gaan we zeker meer horen.
Mooie Incubate-vondst dit jaar waren de dependance-concerten van alternatieve podia Worm Rotterdam en OCCII Amsterdam. Door verbouwingen en verhuizingen zijn op deze plekken voorlopig geen concerten gepland maar het knusse podium Paradox bleek een ideale uitwijkmogelijkheid. Van de herboren oerpunkers Zounds tot de nieuwste chillwave sensatie Neon Indian, en het radicale experiment van het duo Raymond Dijkstra en Af Ursin , het kreeg er allemaal zijn plek. Zelfs de wanden van Paradox waren voor de gelegenheid volgeplakt met OCCII posters en de Worm winkel had een volle week zijn vaste stek in de zaal.
Tijdens het Incubate-weekend kreeg ieder podium sowieso zijn eigen signatuur opgeplakt. De locatie Pauluskerk ontpopte zich wederom als de grote openbaring. Een baken van rust met enkele meesterlijke concerten. Frank Fairfield liet oude folktijden herleven met muziek die rechtstreeks uit Harry Smith folkcollectie geript was. Niet geheel origineel maar Fairfield wist het zo authentiek te brengen (met bijpassende zenuwgiechel en glimlach) dat je je snel gewonnen gaf. Damien Jurado overtrof alle verwachtingen met een ontroerend concert vol Neil Youngiaanse pracht. De meeste durf van deze festivaleditie legde de excentrieke Schot Richard Youngs aan de dag, met een volledig a capella concert waarin hij songs als ‘Low Bay of Sky’ en ‘No longer in this perdition’ in hun volle naaktheid toonde. Een waarlijk glorieus concert en je kon een speld horen vallen. Six Organs of Admittance trakteerde de bezoekers van de Pauluskerk op een uiterst virtuoze set gitaarinstrumentals de hij speciaal voor Incubate had gecomponeerd. Geïnspireerd op de vele Mariakapellen in Brabant componeerde Ben Chasny een nieuw half uur durende ambitieuze suite. Geen verstilde, devote klanken maar ware vingerbrekende toeren op de akoestische gitaar.
Geen Incubate zonder decibellenvreters en noiseterroristen. Ze waren er weer volop met als vaste hangouts de 013 Batcave, V39 en Little Devil. Opmerkelijk waren de bands die zich lieten inspireren door de nalatenschap van de New York No Wave school van Glenn Branca en Rhys Chatham. Het black metalgezelschap Liturgy (binnenkort ‘live’ bij de Concertzender)paarde vleermuizengegrunt aan massieve, krijsende gitaarmuren vol boventonen die veel indruk nalieten op het Incubate-publiek. Deze jonge New Yorkse band geeft de metalscene een nieuwe, avant-gardistische injectie. Nog indrukwekkender was het optreden van Action Beat. Een jonge Engelse band die Branca-achtige riffs en powerdrumrolls in een hoog tempo en met enorm volume door de 013 kleine zaal jaagt. Een band die je een keertje in je leven live moet ondergaan.
Een muzikaal bijzonder geslaagde editie van Incubate dat steeds breder durft te programmeren. Het festival kreeg haar gedroomde slotact met Michael Rother’s Hallogallo 2010 Plays Neu project in 013. De oerkracht van deze krautrockpioniers galmde tot ieders verbazing vol overtuiging door de ruimte. Sonic Youth drummer Steve Shelley nam de taak van de recent overleden Klaus Dinger op zich en deed dat met verve. Rother toverde subtiel het ene na het andere elektronische effect uit zijn gitaar. Geweldig om deze zo invloedrijke, repetitieve, trance opwekkende klankschoonheid eens een keer live mee te maken. Incubate 2011 staat al weer op de rol en hopelijk dan meer van dit muzikale schoons.
Geschreven door: Mark van de Voort, programmamaker Nieuwe Muziek.