Weblog Jazz Nieuwe Muziek

November Music 2012: ECM-avond

Enrico RavaDe samenwerking van het kwartet van pianist Wolfert Brederode met de Amerikaanse violist Mark Feldman (waarmee de ECM-avond op zaterdag opende) klonk volkomen natuurlijk. Hoewel er slechts één repetitie aan het optreden was voorafgegaan, klonk de groep als een ingespeeld kwintet. Dat zegt veel over de kwaliteiten van Feldman, maar ook over de open houding van de kwartetleden. Er wordt namelijk zo goed naar elkaar geluisterd, zodat niemand elkaar in de weg zit, en er geen seconde sprake is van egotripperij of publieksbehaging.

Hoewel Brederode nominaal de leiding heeft, is de groep vooral een eenheid, zoals je die in de beste kamermuziekensembles aantreft. De warme klank van de (bas)klarinet van Claudio Puntin, het precieze, kleurende slagwerk van Samuel Rohrer, het loepzuivere strijkwerk van Mats Eilertsen en het subtiele toucher van Brederode zorgen voor muziek die in zijn klankwereld en intentie eerder associaties oproept met klassieke muziek dan met jazz. De prachtige virtuoze cadansen die Feldman laat horen (bijvoorbeeld als terugkerend element in zijn eigen ‘Five Senses of Key’) passen daar naadloos in. Maar de Amerikaan heeft ook een ‘country fiddle’ in huis (hij speelde ooit met Loretta Lynn) en die sluit weer aan bij de volksmuziekinvloeden die Brederode in zijn composities verwerkt. Met het minimal music-achtige ‘Angelico’, dat op hypnotische wijze naar een climax toe stuurt, levert het vijftal een ontroerend hoogtepunt van de avond. Het heeft een diepe muzikale warmte, en verschilt daarin behoorlijk van de gestaalde perfectie van het Vijay Iyer Trio, dat vergelijkbare elementen in de mix opneemt. Lees hier recensie concert Vijay Iyer & Misha Mengelberg, op 9 november in de Toonzaal.
Dat niet alle gedroomde combinaties even goed uitpakken, bleek bij het duoconcert van pianist Harmen Fraanje met de Italiaanse trompettist Enrico Rava (zie foto boven). Beiden zijn lyrische muzikanten, die hun instrument kunnen laten jubelen, als dat zo uitkomt. Heel sporadisch gebeurde dat even in de twee volledig vrije improvisaties die het tweetal speelde, maar het grootste deel van de tijd bleef het ‘twee muzikanten op zoek naar een melodie’. Rava liet horen wat hij allemaal aan bijzondere technieken in huis heeft, en dat is best indrukwekkend. Helaas schotelde hij ze alleen als losse ingrediënten voor aan het publiek, zonder er een gerecht van te maken. Fraanje nam wel initiatieven, maar probeerde zo hard het cliché van begeleider en solist te omzeilen dat het hem ook niet lukte om Rava zijn kant op te krijgen. Misschien was het beter geweest als de twee een paar thema’s als uitgangspunt hadden genomen voor hun optreden. Rava noch Fraanje staat immers te boek als een doorgewinterde vrije improvisator, en met wat houvast waren ze wellicht wel in staat geweest om hun niet geringe kwaliteiten in te zetten voor een mooi eindresultaat.
Arve HenriksenHoe je onorthodoxe technieken prima kunt inzetten voor fascinerende muziek, liet de Noorse trompettist Arve Henriksen horen in het trio met gitarist Stian Westerhus en sample-man Jan Bang. Hij zette een saxofoonmondstuk op zijn trompet (resultaat: wonderbaarlijk lage noten), bespeelde zijn trompet zonder mondstuk, waarbij hij haast fluitachtige klanken produceerde. Het droeg allemaal bij tot de muzikale betovering. De drie Noren toverden namelijk een soundscape tevoorschijn dat telkens van sfeer en klankkleur veranderde, van ingetogen en melancholiek via gekweld en aangrijpend tot bombastisch en orkestraal. Bang gebruikte daarbij samples van allerhande andere muziek (Noorse volksliedjes, Afrikaanse trommels) en bewerkte de klanken van zijn medemuzikanten ter plekke op het podium.

In de tweede improvisatie kwam wat meer ritmiek en humor langs, waarbij Bang als een swingende robot achter zijn knoppen stond te dansen. In zijn geestige aankondiging meldde hij en passant dat Westerhus voor het eerst met de andere twee samenspeelde. Een overtuigend bewijs dat vrije improvisatie en nieuwe ontmoetingen wel degelijk belangwekkende resultaten kunnen opleveren.

Lees over eerdere en andere jazz en improvisatie klanken op VPRO Eigentijds.

Geschreven door Herman te Loo; zaterdag 10 november 2012 in de Verkadefabriek.

Helaas, de reactiemogelijkheid voor dit bericht is gesloten.